Powrót analiza i interpretacja - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
„Powrót” to wiersz Jarosława Iwaszkiewicza, pochodzący tomu pt. „Oktostychy”. Poeta dedykował ten utwór Zofii Świerczyńskiej.

Mamy tu do czynienia z liryką bezpośrednią. Podmiot liryczny opisuje swoje przeżycia związane z obcowaniem z konkretnym krajobrazem. Nie manifestuje swojego gramatycznego „ja”, czasowniki w wierszu mają formę bezosobową: „siąść”, „patrzeć”, „spostrzegać”. Wiersz rozpoczyna się tezą:
„Nie masz większej mądrości nad mądrość powrotu...”
Wstępne „nie masz”, w znaczeniu „nie ma”, brzmi dość anachronicznie i kojarzy się bardziej z językiem, jakiego używał Kochanowski (choćby w słynnej fraszce „O żywocie ludzkim”, mówi: „Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy”), niż z mową ludzi XX wieku. Jednak ten zwrot komponuje się z ogólnym klimatem tego wiersza pełnego dawnych rekwizytów.

Wiersz składa się z czterech dystychicznych strof, jest to typowy przykład oktostychu. Utwór został napisany klasycznym trzynastozgłoskowcem ze średniówką po siódmej sylabie. Występują rymy okalające. Temat utworu został wypowiedziany już w tytule. Początkowa teza jest jakby uzasadnieniem dla podejmowanego tematu. Podmiot mówi o powrocie, bo jest on nośnikiem mądrości, wartości, która nie podlega dyskusji. Trzeba sobie jednak zadać pytanie, co to za powrót: do czego, do kogo. Z pierwszego wersetu wiemy, że to powrót po mądrość, choć dwie ostatnie strofy skłaniają do wniosku, że jest to powrót do przeżycia, doznania:
„A potem, na dno wody obróciwszy oczy,
Spostrzegać na zielonej, nieruchomej głębi,

Jak się wodnej zarośli włos przejrzysty kłębi.
Niby dawne odbicie dwóch złotych warkoczy.”
Pragnienie powrotu to konsekwencja tęsknoty za tym, co dawne. Dawność, starość ma w tym wierszu niesłychany urok, nasycona jest jakąś tajemniczością. Ciekawie został tu wykorzystany motyw lustrzanego obicia. Zamiast lustra jest tu tafla wody, w której można dostrzec właśnie ślad dawności. Teraźniejszość (przy odpowiedniej scenerii) odbija się w wodzie przeszłością. Podmiot pragnie uczestniczyć w rzeczywistości równoległej, a wierszu pokazuje jak tego dokonać:
„Z czytaną dawno książką siąść nad zrąb cysterny


I patrzeć na wirydarz stary, cichy, wierny,
Z głębią mdlejącej zorzy u drogi wylotu.”
Dostęp do dawności, do tradycji człowiek ma dzięki książkom, architekturze, ogólnie sztukę. Zwróćmy uwagę na sposób opisywania krajobrazu: szczególnie werset: „Z głębią mdlejącej zorzy u drogi wylotu” przywołuje skojarzenia z malarstwem. Wszystko w tym wierszu znajduje się w perspektywie życzeniowej, „powrót” został przez podmiot precyzyjnie zaprojektowany, krok po kroku. Wszystkie elementy to tylko rekwizyty, zauważmy że książka nie służy tu do czytania, siada się z nią „i patrzy na wirydarz”. Potem wg scenariusza zagląda się do studni: „na dno wody obróciwszy oczy”, ale to już nie jest studnia, tylko jakiś zarośnięty staw albo jezioro.

Wiersz ma swój niezwykły tajemniczy urok, ale gdyby nie pierwszy werset wydawałby się tylko sztuką dla sztuki. Jaka mądrość płynie z tego powrotu? Chyba najlepiej oddaje je ciąg epitetów, określających wirydarz: „stary, cichy, wierny”. Ten wiersz jest świadectwem szczególnego szacunku dla wartości stałych, dla piękna klasycznego (w najszerszym tego słowa znaczeniu). Wśród starych, cichych i wiernych rekwizytów człowiek znajduje azyl, w którym może oddać się kontemplacji.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Ikar - streszczenie
2  anegdoty o Iwaszkiewiczu
3  Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja



Komentarze: Powrót analiza i interpretacja

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: